Chủ đề

(Kinh tế) - Thanh toán không dùng tiền mặt là khái niệm đã xuất hiện khá sớm, nhưng đến nay nó vẫn còn khá xa lạ đối với một bộ phận không nhỏ người dân Việt Nam. Dù cho Nhà nước, các tổ chức tín dụng,… có nhiều biện pháp vận động đa phần người dân vẫn có tâm lý “sử dụng tiền mặt là trên hết”.

Thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam: không mấy ai thích

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức thanh toán không có sự xuất hiện của tiền mặt, được thực hiện thông qua hình thức trung chuyển giữa tài khoản của người mua và người bán bằng dịch vụ của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Hiểu đơn giản, đó là hình thức thanh toán bằng thẻ ngân hàng, ví điện tử do các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng,…cung cấp.

Ở các nước phát triển, thanh toán không dùng tiền mặt chiếm hầu hết các giao dịch bởi những tiện lợi, ưu điểm lớn về tiết kiệm thời gian thanh toán, tiết kiệm chi phí in ấn tiền,… Nhưng, ở Việt Nam, hầu hết tất cả những ưu điểm này đều được mọi người “bỏ qua”. Không mấy ai “thích thú” với việc sử dụng thanh toán thẻ, thanh toán điện tử…

Tính đến quý IV/ 2017, các tổ chức tín dụng tại Việt Nam đã phát hành hơn 132 triệu thẻ ngân hàng. Nếu chia trung bình với số người trong độ tuổi trên 15, thì mỗi người dân sở hữu 2 thẻ ngân hàng. Dù vậy, thanh toán qua thẻ hay các hình thức không dùng tiền mặt khác lại chiếm tỷ trọng rất, rất nhỏ.

Từ những nghịch lý

Người dân Việt Nam vẫn có thói quen dùng tiền mặt hơn thanh toán không dùng tiền mặt. Đơn giản bởi lẽ, trong suy nghĩ nhiều người thanh toán không dùng tiền mặt rất tốn kém, thiếu an toàn mà lại còn mất thời gian.

Đầu tiên hãy nói về chiếc “thẻ ngân hàng” – một phương tiện được dùng thay thế cho thanh toán tiền mặt cũng khá phổ biến ở Việt Nam hiện nay. Số người Việt Nam sở hữu chiếc “thẻ ngân hàng” không ít, nhưng chủ yếu là những người “bị bắt mới dùng”: người lao động nhận lương hàng tháng, sinh viên nhận học bổng,… Nói không sai là do ngân hàng hợp tác với các cơ sở như doanh nghiệp, trường học, cơ quan Nhà nước, nên người lao động, học sinh, sinh viên,… mới bắt buộc phải dùng đến “thẻ ngân hàng”. Và thế là, cứ thời điểm phát hành lương, học bổng, các điểm rút tiền lại trong trạng thái “tắc nghẽn”. Tư duy của mọi người hiện nay chiếc “thẻ ngân hàng” chỉ là công cụ để rút tiền lương, học bổng,… chứ không nghĩ đến việc nó sẽ dùng trong thanh toán.

Và chắc ai cũng đều biết, một chiếc thẻ ngân hàng được mở ra thì sẽ phải chịu hàng loạt phí mỗi năm: phí duy trì thẻ (thu phí một năm, phí 6 tháng, phí 1 quý, phí 1 tháng); phí rút tiền; phí chuyển tiền; phí các dịch vụ phụ trợ: ngân hàng điện tử, tin nhắn chủ động,… Trung bình thì một cái thẻ ngân hàng nhưng một năm gánh đến hàng chục phí khác nhau, mà ngân hàng còn thích tăng phí lúc nào thì tăng. Mới đây, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cũng tăng phí hàng loạt dịch vụ khiến người dùng “ngã ngửa”. Với không ít người dân, đó thực sự là những khoản phí tốn kém, dù 1 tháng chỉ vài chục nghìn.

Thẻ ngân hàng gánh trên mình hàng chục loại phí, không làm gì cũng mất tiền

Đâu chỉ vậy, nhắc đến ngân hàng, nhiều người còn bị ám ảnh bởi không ít những vụ lừa đảo tiền tỷ, mất tiền không lý do,… Mới đây, một người gửi tiết kiệm tại ngân hàng Eximbank đã bị mất số tiền hơn 240 tỷ đồng, hàng loạt người dân bị theo dõi thông tin mật khẩu thẻ ngân hàng tại một điểm ATM bị rút trộm số tiền gần 1,5 tỷ đồng,… Đó chính là sự không an toàn trong dùng thẻ ngân hàng, dịch vụ ngân hàng nói chung ở Việt Nam hiện nay.

Cũng mới đây, sóng truyền hình VTV cũng phải đưa tin về tình trạng thanh toán qua máy POS sử dụng thẻ ngân hàng gặp quá nhiều rủi ro khiến người bán hàng, người tiêu dùng bức xúc. Thực tế, sau khi thanh toán qua thẻ, nhiều khách hàng bị trừ tiền nhưng người bán hàng, cung cấp dịch vụ lại không nhận được tiền hay việc khách hàng bị trừ tiền đến hai lần;… Người dùng lại phải gọi điện, liên lạc với ngân hàng và chỉ nhận câu trả lời do “lỗi hệ thống”, đến rất lâu sau mới được hoàn trả lại tiền. Đang từ một hình thức thanh toán tiện lợi thì người dùng Việt Nam lại gặp phải những khó chịu và sự mất thời gian.

Không bảo vệ được người tiêu dùng, đừng mong phát triển

Thanh toán không dùng tiền mặt là hình thức phát triển tất yếu phải có của một nền kinh tế phát triển. Việt Nam đang trong quá trình xây dựng Chính phủ điện tử, hiện đại hóa nền kinh tế, phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật đất nước cũng không nằm ngoài xu thế đó.

Rất nhiều những chủ trương, chính sách được Đảng, Nhà nước ta ban hành nhằm nâng cao chất lượng, số lượng của thanh toán không dùng tiền mặt, hỗ trợ các ngân hàng, tổ chức tín dụng. Gần đây, Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt “Đề án đẩy mạnh thanh toán qua ngân hàng” đối với các dịch vụ: thuế, điện, nước, học phí, viện phí… Các địa phương trên cả nước cũng đều đẩy mạnh thực hiện những đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trên địa bàn theo những lộ trình riêng.

Tuy nhiên, vẫn khó lòng để thanh toán không dùng tiền mặt phát triển tại Việt Nam nếu những nghịch lý về sự tốn kém, thiếu an toàn, mất thời gian nêu trên vẫn còn tồn tại.

Dùng thẻ ngân hàng, ngân hàng được lợi, người dùng muôn đường thiệt

Nói không sai, thanh toán không dùng tiền mặt là có lợi cho chính ngân hàng nhưng họ lại chỉ nhìn được lợi ích của mình mà không bảo vệ được lợi ích người tiêu dùng. Lợi ích người tiêu dùng không được bảo đảm thì đương nhiên sẽ chẳng ai muốn sử dụng các dịch vụ của ngân hàng nữa, kể cả khi họ bị bắt ép trả lương, trả tiền,…qua ngân hàng, thì người dân cũng sẽ đi rút tiền mặt ngay mà không sử dụng các dịch vụ thanh toán khác.

Bởi vậy, nếu không thay đổi, sẽ không có phát triển cho thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Thích và chia sẻ bài này trên