Chủ đề

(Kinh tế) - Đối với nền kinh tế của một quốc gia, công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ là ba cấu kiện chính để cấu thành nên nó. Trong đó, nông nghiệp là thành phần quan trọng và không thể thiếu, giá trị từ doanh thu mà nó mang lại có thể đánh giá được sức khỏe của nền nông nghiệp và khả năng đảm bảo an ninh lương thực của quốc gia đó. Trong những ngày đầu tháng 9, một sự kiện nông nghiệp nước nhà đang nhận được nhiều sự chú ý, quan tâm của dư luận, đó là việc Việt Nam chuẩn bị xuất khẩu lô thịt gà đầu tiên sang Nhật Bản, đây là một tín điều đáng mừng đối với ngành chăn nuôi nói riêng và nông nghiệp nói chung, tuy nhiên nó cũng gợi chung chúng ta nhiều suy nghĩ, trăn trở.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Sáng 9/9, tại cảng quốc tế Long An, dưới sự chủ trì của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN&PTNT), đã diễn ra lễ công bố xuất khẩu lô hàng thịt gà sạch đầu tiên của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản. Tham dự buổi lễ, có đồng chí Trương Tấn Sang – nguyên Chủ tịch nước; lãnh đạo các tỉnh Bình Phước, Long An, Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh; đại diện Tổng lãnh sự Nhật Bản, Vương quốc Hà Lan và các doanh nghiệp. Lễ công bố xuất khẩu lô hàng thịt gà đầu tiên của Việt Nam (khoảng 300 – 400 tấn) sang thị trường Nhật Bản đánh dấu một sự kiện quan trọng đối với nông nghiệp Việt Nam và chuỗi liên kết De Heus, gồm: Bel gà – đơn vị cung cấp giống; tập đoàn De Heus cung cấp thức ăn; Tập đoàn Hùng Nhơn, đại diện các trang trại gà đạt chuẩn; Koyu & Unitek – đơn vị thu mua, giết mổ và xuất khẩu. Lô gà xuất sang Nhật, được Công ty cổ phần Hùng Nhơn chuẩn bị trong một thời gian dài. Gà được nuôi theo quy trình chuỗi liên kết từ con giống, thức ăn, trang trại, giết mổ và phân phối. Chuỗi liên kết trên đã tạo nên một dây chuyền khép kín sản xuất sản phẩm thịt gà sạch đạt tiêu chuẩn chất lượng khắt khe nhất của thị trường Nhật Bản.

Đây là sự kiện vô cùng ý nghĩa, không chỉ chứng tỏ sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam có thể chinh phục các thị trường khó tính, mà còn mở ra lối thoát cho toàn ngành. Quan trọng hơn, sau khi xuất khẩu thành công thịt gà sang Nhật, sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam sẽ có “chứng thư” đi toàn cầu.

Tuy vậy, điều đó vẫn đang cho thấy có quá nhiều những bất cập mà chúng ta cũng phải nhìn nhận,đánh giá khách quan, liệu đây sẽ là tín hiệu khởi sắc, mở ra một hướng đi táo bạo, sáng lạng cho ngành chăn nuôi nói riêng và nông nghiệp nói chung hay chỉ là đốm sáng lóe lên rồi le lói.

Trước hết, chúng ta phải thấy được bản chất của vấn đề. Có thể thấy, Việt Nam vẫn chưa hưởng nhiều giá trị ròng từ lô hàng thịt gà đầu tiên xuất khẩu sang Nhật Bản. Cụ thể, lô thịt gà trên do 4 doanh nghiệp cùng hợp tác trong chuỗi liên kết sản xuất, gồm: Hùng Nhơn Group (Bình Phước), De Heus (Hà Lan), Bel Gà (Bỉ) và Koyu & Unitek. Trong chuỗi liên kết này, chỉ có một công ty là doanh nghiệp nội địa. Không những thế, doanh nghiệp Việt chỉ nhận được phần nuôi gia công, gà giống do Bel Gà lo, thức ăn do De Heus cung cấp. Riêng giống và thức ăn đã chiếm 70-80% giá thành. Phần gia công chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng giá trị sản phẩm. Phần lớn giá trị gia tăng trong sản phẩm rơi vào túi doanh nghiệp nước ngoài. Như vậy, tuy vẫn mang tiếng là thịt gà Việt Nam nhưng thực chất, chúng ta chỉ đóng góp một phần nhỏ. Trên sân nhà, chúng ta vẫn luôn có thói quen chịu thiệt. Bên cạnh đó, hàm lượng khoa học nông nghiệp trong công đoạn chúng ta phụ trách cũng không thực sự cao. Hay nói một cách thẳng thắn là chúng ta chỉ việc nuôi trồng, còn phần đầu: con giống, phần đuôi: marketting, đầu ra, liên kết thị trường, hoàn toàn do nước ngoài phụ trách, bởi thế mà sự tiếp thu thành tựu tiến bộ, sự phát triển trong nông nghiệp, dịch vụ nông nghiệp của các nước phát triển cũng không thật hiệu quả.

Thứ hai, cũng xuất phát từ số lượng thành phần doanh nghiệp nước ngoài trong chuỗi giá trị nói trên. Do lợi nhuận chủ yếu sẽ được nắm trong tay, chính vì vậy mà các doanh nghiệp đó có trách nhiệm chính trong việc lo đầu ra, tìm thị trường, bởi thế mà sự đóng góp lớn nhất trong việc xúc tiến, thuyết phục phía đối tác Nhật Bản chấp thuận nhập khẩu sản phẩm thịt gà cũng là không nhiều từ phía chúng ta. Nó cho thấy một điều rằng, công cuộc tìm kiếm thị trường, đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp Việt Nam đang luẩn quẩn, như mớ tơ vò. Chúng ta vẫn đang quá phụ thuộc vào thị trường phía Bắc, cụ thể như các mặt hàng: dưa hấu, thịt lợn, rau củ,.. mỗi khi các thị trường này chững lại thì nông dân lại phải lao đao, túng quẫn, các cơ quan chức năng, xã hội lại phải có những cuộc giải cứu bất đắc dĩ. Phải chăng vì những yếu kém đó trong việc tìm đầu ra, tìm thị trường mà mỗi khi có được một sản phẩm nông sản được xuất sang thị trường các nước phát triển, chúng ta lại vui mừng, xem đó là một thành tựu rất lớn lao của nền nông nghiệp.

Thứ ba, sau khi lô hàng thịt gà xuất khẩu thành công lần này. Chính phủ và Bộ NN&PTNT sẽ có những chính sách, bước đi cụ thể nào để tiếp tục khuyến khích và tạo điều kiện cho nông dân, doanh nghiệp phát triển và định hướng đúng đắn. Trước đó, những lô hàng đầu tiên từ vải thiều cũng đã được xuất khẩu sang Mỹ, Anh vào các năm 2015, 2016 hay trước nữa là hàng trăm tấn thanh long được thị trường Australia đón nhận. Nhưng đối với những ai quan tâm và theo dõi sát sao thì có thể thấy, đó là các sản phẩm được hi vọng mở màn cho cuộc cách mạng xuất khẩu nông sản Việt Nam, còn sau đó thì sao, quanh đi quẩn lại vẫn chỉ có những sản phẩm như vậy được tập trung xuất khẩu và kim ngạch xuất khẩu lại đang có dấu hiệu giảm, như vậy sau những màn “tưng bừng khai trương” giờ đây lại phải đối mặt với viễn cảnh “âm thầm đóng cửa”, trở về với thị trường trong nước. Không những không đẩy mạnh sản lượng xuất khẩu và mở rộng mặt hàng, những nông sản được xem là đốm sáng ấy lại chỉ còn le lói hoặc đã bị vụt tắt. Liệu mặt hàng thịt gà có tiếp tục đứng vững, hoàn thành mục tiêu từ nay đến cuối năm đạt khối lượng 2.000 tấn, mở đường cho tham vọng tiếp tục xuất khẩu thịt lợn, sữa sang Nhật Bản hay sẽ đi vào vết xe đổ cũng những sản phẩm trước đó?

Thứ tư, trong giai đoạn đầu của quá trình tiến lên nền nông nghiệp hiện đại, có thể chấp nhận “làm thuê” cho nước ngoài để lấy kiến thức, kinh nghiệm, lấy thị trường, hình thành thói quen sản xuất chuỗi… và để ít nhất, sản phẩm nông nghiệp Việt Nam được xuất khẩu ra thế giới. Song về lâu dài, nếu Việt Nam không sớm nắm được công nghệ tiên tiến, hình thành các chuỗi liên kết nội, thì ngành chăn nuôi nói riêng và nông nghiệp nói chung – dù có tiến lên hiện đại – vẫn chỉ làm công việc gia công và nông sản Việt chưa chắc đã mang thương hiệu Việt. Chính vì vậy, dù xuất khẩu gà sang Nhật là một tín hiệu rất vui, nhưng không vội mừng. Áp lực đặt ra đối với doanh nghiệp và người chăn nuôi là làm thế nào để có thể tự mình xây dựng được dây chuyền sản xuất hiện đại, lập chuỗi liên kết Việt nhằm đưa sản phẩm chăn nuôi ra thế giới. Trên thực tế, Việt Nam là nước đi sau, nên việc nhập khẩu thiết bị công nghệ tiên tiến của thế giới không phải quá khó. Điều quan trọng nhất là tham vọng, nội lực của doanh nghiệp, người nông dân và nguồn nhân lực nông nghiệp có chất lượng. Đơn cử, để xuất khẩu được lô hàng thịt gà sang Nhật, Koyu & Unitek đã phải bỏ ra 6 triệu USD nhập dây chuyền máy móc, công nghệ từ Nhật Bản để xây dựng nhà máy. Bù lại, không chỉ nhận được đơn hàng từ Nhật Bản, doanh nghiệp này còn chuẩn bị xuất khẩu sang EU. Với người nông dân, để tham gia được cuộc chơi toàn cầu, điều quan trọng nhất là phải có ý thức tuân thủ kỷ luật, xóa bỏ tư duy ăn xổi ở thì, “làm thật nhiều, thật rẻ”. Với doanh nghiệp, một khi đã chọn các thị trường khó tính là phải xác định tiến hành một cách bài bản, thậm chí phải chấp nhận lỗ ở giai đoạn đầu để hướng tới dài hạn, lấy ngăn nuôi dài. Một khi thiết lập được quy trình, vận hành ổn định, có vùng nguyên liệu đủ lớn, doanh nghiệp sẽ không lo thiếu đơn hàng. Để làm được điều đó nhà nước cần phải có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nông dân về vốn, có các chính sách ưu đãi, tạo điều kiện cho họ được tiếp cận nguồn vốn dồi dào và có thời gian để quay vòng, hoàn vốn. Hơn nữa, hiện nay có vẻ chúng ta đang chú trọng đến đào tạo nhân lực chất lượng cao cho công nghiệp mà chưa dành cho nông nghiệp một sự ưu tiên đúng mực, dẫn đến đội ngũ kĩ sư và công nhân nông nghiệp tay nghề cao vẫn đang thiếu hụt.

“Vạn sự khởi đầu nan”, dẫu sao sự kiện xuất khẩu gầm 400 tấn thịt gà sang thị trường Nhật Bản ít nhiều cũng đã có những tác động tích cực, trở thành biểu tượng cho niềm tin đối với nền nông nghiệp hiện nay. Thay vì loay hoay tiêu thụ nội địa, đau đầu đối phó với hàng nhập khẩu, khốn đốn vì khủng hoảng thừa, sản phẩm chăn nuôi đã có cơ hội khai thông thị trường xuất khẩu. Sự xuất quân may mắn của thịt gà đang thắp hy vọng cho các sản phẩm khác như trứng gà, thịt lợn… Khai thông thị trường xuất khẩu cũng giúp người chăn nuôi thêm vững tin bám trụ sản xuất, trong bối cảnh các cuộc “giải cứu” vì khủng hoảng thừa diễn ra liên miên. Tuy nhiên phải lấy đó làm động lực, là bước khởi đầu để phát triển mạnh mẽ, nâng cao nội lực và sức cạnh tranh hơn nữa chứ không nên xem đó đã là thành tựu, là mục đích cuối cùng, có như vậy nông nghiệp có thể phát triển đúng với tiềm năng và ngày càng đóng góp to lớn cho nền kinh tế nước nhà.

CTV Quảng An

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Thích và chia sẻ bài này trên