Chủ đề

(Kinh tế) - Việc gia nhập TPP đã trở thành một sự kiện nổi bật được chú ý trong hàng loạt hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã kí kết năm 2015. Bên cạnh những tiềm năng mà TPP mang lại có nhiều ý kiến lo ngại về thách thức của nó. Nhưng nếu nhìn nhận sâu sắc hơn thì chính các thách thức này mới là những cơ hội vàng để chúng ta thay đổi và phát triển.

Có một sự thật đáng buồn nhưng phải thừa nhận đó là GDP tính bình quân đầu người của nước ta năm 2015 chỉ đạt gần 2.200 USD thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Trong khi GDP của Việt Nam đã liên tục tăng trưởng nhanh trong hơn 20 năm qua, với tốc độ tăng bình quân khoảng 7%/năm, cao vào bậc nhất thế giới. Nhưng nếu cứ tăng trưởng theo mức hạn định như vậy thì tới năm 2035 GDP/người của Việt Nam mới có thể đạt hơn 10.000 USD, hoặc 15.000 USD, tức là chỉ tương đương trình độ của Malaysia hiện nay.

GDP bình quân đầu người của một số nước ASEAN.

GDP bình quân đầu người của một số nước ASEAN.

Có một nhận xét thật nhưng lại rất đau của một số chuyên gia World Bank cho rằng Việt Nam là mô hình kì lạ nhất thế giới đó là nước không chịu phát triển. Vậy phải chăng là do chúng ta chưa đủ những chính sách hợp lý, chưa có những cuộc mở cửa lớn mặc dù năm qua đã kí kết 14 FTA hay chăng là chưa được đầu tư hợp lý? Câu trả lời đã có khi chuyên gia Phạm Chi Lan nhận định “Một điều tra cho thấy, ở Việt Nam, trung bình cứ 1 đồng lợi nhuận thì DN phải mất 1,02 đồng cho “bôi trơn”. Vâng chính tham nhũng là con sâu đục khoét cái cây “tăng trưởng GDP” của Việt Nam. Vậy chúng ta phải làm gì, chỉ còn một cách duy nhất là cải cách thể chế, thay đổi tư duy, ép buộc mạo hiểm, chấp nhận việc cạnh tranh từ việc tham gia vào các FTA mà TPP là một minh chứng sống động nhất để vực dậy nền kinh tế đặc biệt này.

Nhưng FTA vừa qua chúng ta kí kết với Hàn Quốc, hơn 73% chứng nhận xuất khẩu sang Hàn Quốc là được hưởng ưu đãi nhưng thực tế theo điều tra thì chính doanh nghiệp Hàn lại đang được hưởng lại nhiều nhất. Vì sao? Là bởi họ có những thương hiệu lớn như Samsung, Hyundai… đủ sách cạnh tranh với thị trường quốc tế. Còn ta? Chua chát mà thấy so với 10 năm trước đây thì quy mô của doanh nghiệp Việt Nam chỉ còn một nửa. Là do đâu? “Một trong những nguyên nhân chính là tham nhũng đã lấy mất lớn hơn so với lợi nhuận của DN. Bị lấy mất lợi nhuận rồi thì DN còn gì để tái đầu tư, để mở rộng được? Và DN sẽ co lại vì họ làm được 1 nhưng có những ông khác không làm gì cả mà tước đoạt của họ hơn 1 thì tội gì họ làm nữa”, theo chuyên gia Phạm Chi Lan nhận định.

Nhận thấy được lực cản, yếu kém trong quản lý, người đứng đầu Chính Phủ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã cương quyết đưa ra những quyết sách để cải tổ lại nền kinh tế thị trường cũng như ép buộc Việt Nam phải hòa cùng dòng chảy thế giới, nếu như không muốn bị tụt lùi. Hàng loạt các cuộc đối thoại cấp cao, hàng loạt các đàm phán, hàng loạt FTA được kí kết nhưng đã nêu ở trên hiện tại doanh nghiệp nước ngoài đang được hưởng lợi. Rõ ràng là rất uổng phí và bất cập. Nguyên nhân là ở đâu?

Chính là việc khi tham gia các FTA thì không phải chỉ cạnh tranh ở tầm DN mà cạnh tranh ở tầm nhà nước cũng vô cùng quan trọng. Nhà nước Việt Nam cũng phải cạnh tranh với Nhà nước của các nước khác về thể chế, môi trường kinh doanh, năng lực điều hành nền kinh tế vĩ mô…Nhưng ta mãi không làm được điều đó, bởi ta bận tham nhũng….

Điều quan trọng hơn nữa, là khi tham gia vào các FTA đặc biệt là TPP, trong các nước thì Việt Nam xếp ở hàng thấp nhất về trình độ công nghệ dù đây là yếu tố mà ai cũng biết là vô cùng quan trọng đối với năng lực cạnh tranh. Đây là vấn đề thuộc về tầm quốc gia và phải được Nhà nước ưu tiên quan tâm chứ không hoàn toàn thuộc trách nhiệm của DN. Nhưng “Hệ thống chính sách của chúng ta nói rất nhiều, rất hay về đổi mới công nghệ nhưng trên thực tế, rất nhiều DN cho biết họ không thể tiếp cận được với những chính sách khuyến khích của Nhà nước. Chỉ ai tự có năng lực thì mới tự đổi mới công nghệ được thôi chứ còn họ “quên” đi tất cả những cái của Nhà nước, bởi vì chi phí để nhận được ưu đãi có khi lại còn lớn hơn cả mức được ưu đãi. Đó là điều rất đau gây cản trở cho sự phát triển công nghệ của chúng ta!”, chuyên gia Phạm Chi Lan chua chát nhận xét.

Xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam so với 6 nước trong khu vực Đông Nam Á thời gian qua.

Xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam so với 6 nước trong khu vực Đông Nam Á thời gian qua.

Vì vậy chính những cam kết trong các Hiệp định FTA đặc biệt là TPP về những khung khổ, chuẩn mực để góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại và thúc đẩy tiến trình tái cơ cấu. Với phạm vi cam kết rộng, mức độ tự do hóa sâu, TPP chắc chắn sẽ có tác động mạnh mẽ tới toàn bộ thể chế kinh tế cũng như hoạt động kinh doanh của các Doanh nghiệp Việt Nam. Bởi TPP có khối lượng cam kết lớn nhất, phức tạp nhất nên cũng là rằng buộc lớn nhất mà Việt Nam từng có cho tới thời điểm hiện tại. Nếu như không thay đổi chúng ta sẽ mãi là những con cá nhỏ bị cá lớn ăn trong việc cạnh tranh khốc liệt như hiện nay.

Như chính Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nhận định “phát triển nhanh và bền vững hay trì trệ, tụt hậu chủ yếu là do chất lượng thể chế”. Chúng ta phải cải cách, phải thay đổi từ nhà nước, thị trường, doanh nghiệp và xã hội. Nhưng việc đầu tiên phải bắt nguồn từ nhà nước. Chính việc tham gia TPP đã buộc chúng ta phải thay đổi. Nếu như anh cứ giữ tư duy cũ thì chính anh sẽ bị cả toàn cầu đào thải. Như vấn đề đã nêu trên, tham nhũng là vấn nạn và việc gia nhập TPP này sẽ là cơ hội lớn để chặt đứt cái gốc của nó. Đó chính là một trong những cơ hội vàng để kinh tế Việt Nam vụt sáng hơn.

Hạ Băng

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Thích và chia sẻ bài này trên