Giữa lúc căng thẳng Trung – Nhật xung quanh vấn đề tranh chấp lãnh thổ ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư vẫn chưa hạ nhiệt, thì nguy cơ về một cuộc xung đột khác tại khu vực biển đảo Đông Á lại gia tăng. Trước hành động leo thang ngày càng ngang ngược của Trung Quốc, Việt Nam có thể và cần làm gì?
Việc Trung Quốc cùng với Nhật Bản thường xuyên tăng cường các cuộc tuần tra xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư thời gian gần đây đang làm tăng nguy cơ đụng độ trên biển. Căng thẳng biển đảo Đông Á có nguy cơ lan rộng khi Hàn Quốc vừa lên tiếng chỉ trích Trung Quốc đang bộc lộ rõ ý đồ “nhòm ngó” đảo chìm Leodo trên biển Hoa Đông.
Tàu Trung Quốc bị hai tàu của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản bao vây ở khu vực lãnh hải gần quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư ở Biển Hoa Đông.
Tuy nhiên, vấn đề nổi cộm hiện nay không chỉ riêng Senkaku/Điếu Ngư do Nhật kiểm soát, hay đảo chìm Leodo của Hàn Quốc, mà còn là bãi cạn Scarborough trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) Philippines và Trường Sa, Hoàng Sa thuộc vùng lãnh thổ của Việt Nam. Đây chính là những nơi mà người ta thấy rõ nhất hình ảnh Trung Quốc ngày càng ngang ngược đe dọa, gây hấn các nước láng giềng Châu Á và thậm chí xa hơn nữa.
Việt Nam có thể và cần làm gì?
Phải sống bên cạnh người “hàng xóm” Trung Quốc, đất rộng, người đông, “to xác nhưng tham lam”, hơn nữa lâu lâu lại kiếm cớ gây sự và chèn ép các nước bạn kế bên. Đối mặt với người “hàng xóm” hung hăng, ngang ngược như Trung Quốc, Việt Nam có thể và cần phải làm gì? Phản đối bằng ngoại giao, gia tăng sức mạnh quân sự, hay sẵn sàng đáp trả…?
Xét về toàn diện, thực lực nước ta chưa thật đủ mạnh để đối đầu trực tiếp với Trung Quốc, Càng không thể nhìn ra bốn phương, tám hướng, mong chờ có người sẵn sàng giúp mình? Bởi khổ nỗi, rất có thể mọi người sẽ đều vì “ích lợi” của quốc gia họ mà từ chối khéo và đứng trong thế của những ngư ông, xem “Ngao, cò tranh đấu, ngư ông đắc lợi”. Do đó, chúng ta bắt buộc phải tự đứng trên đôi chân của mình để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ nước ta. Như câu nói: “Khi Việt Nam lùi thì Trung Quốc tiến, khi chúng ta đứng vững thì họ không làm gì được”.
Vậy nên trong tình thế này, Việt Nam cần phải phát huy sức mạnh đoàn kết, tiếng nói chung của ASEAN để ngăn chặn các hành động và yêu sách vô lý của Trung Quốc. Chúng ta có cơ sở pháp lý, có chính nghĩa, có sự đoàn kết. Chúng ta phải phát huy các thế mạnh này, phải chứng minh cho cộng đồng quốc tế và cả người dân Trung Quốc biết rõ hơn âm mưu, đòi hỏi vô lý của Trung Quốc.
Đồng thời, thu thập thêm các tư liệu, chứng cứ khẳng định chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Tăng cường, phổ biến rộng rãi chủ quyền của chúng ta đối với hai quần đảo này trên các phương tiện truyền thông trong và ngoài nước. Trong đó, chú trọng phát huy nguồn lực kiều bào người Việt sinh sống tại nước ngoài để sức lan tỏa về việc khẳng định chủ quyền sâu rộng hơn, họ chính là cầu nối giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới.
Đồng chí Lê Hồng Anh và kiều bào tiêu biểu từ 104 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, hướng về Hoàng Sa, Trường Sa Việt Nam
Phải sử dụng quyền lực mềm – phải cho thế giới thấy là Việt Nam khác hẳn Trung Quốc. Vẫn biết để có sự đồng thuận 10 nước ASEAN không phải dễ, nhất là khi Trung Quốc đã xâm nhập với ý đồ chia rẽ ASEAN.
Quyền lực mềm bao gồm việc Việt Nam tích cực cùng với các nước tại Biển Đông nhằm giải quyết các tranh chấp chủ quyền và phân giới vùng biển xung quanh quần đảo trong vùng theo luật quốc tế – UNCLOS. Việc này làm có thể dựa trên bộ quy tắc COC mà các nước ASEAN đã và đang soạn thảo, nếu cần đưa các tranh chấp ra toà án quốc tế. Quy trình sẽ đi từ việc chấp nhận thềm lục địa của từng nước và từ đó có thể giải quyết một số tranh chấp hải đảo.
Xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được đánh giá là vẫn đang tạo nhiều cơ hội cho điểm đến Việt Nam.
Được mệnh danh là bậc thầy với chiêu “rung cây dọa khỉ”, Trung Quốc thường xuyên áp dụng trò này để “trừng phạt” bất cứ nước nào đụng chạm tới quyền lợi của họ, minh chứng rõ ràng nhất cho hành động này là loạt những động thái “đáp trả” lên nền kinh tế Nhật Bản vừa qua. Và Việt Nam cũng không là một trường hợp ngoại lệ, vì xét về phương diện quan hệ hợp tác kinh tế thương mại nhiều mặt hai nước, Việt Nam hiện đang nhập siêu lớn từ Trung Quốc. Theo số liệu xuất nhập khẩu của Tổng cục Hải quan, Bộ Công thương, 7 tháng đầu năm nay, Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc đã lên tới 8 tỷ USD.
Do đó, chúng ta cần sớm giảm tối đa sự phụ thuộc về kinh tế với Trung Quốc, điều chỉnh phù hợp cán cân XNK, hạn chế tối đa tình trạng phụ thuộc văn hóa… để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho Việt Nam. Bởi sự không tương xứng trong quan hệ thương mại hai bên sẽ đi liền với rất nhiều rủi ro.
Bên cạnh đó, việc Trung Quốc áp dụng “lệnh trừng phạt” đối với kinh tế Nhật Bản đã khiến cho các nước đã và đang có ý định đầu tư lâu dài tại Trung Quốc quan ngại. Do đó, sẽ không có gì đáng ngạc nhiên khi các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ… hướng đầu tư sang các quốc gia khác và Việt Nam đang được xem thị đích đến, được đánh giá là thị trường tiềm năng của Nhật Bản. Do đó, chúng ta cần có những chính sách điều chỉnh phù hợp để đón vốn từ các nước đổ vào Việt Nam.
Sinh thời Hồ Chí Minh đã nói: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, Vẫn biết để làm được điều này đòi hỏi sự xem xét toàn diện, kĩ lưỡng của tất cả các bộ ngành liên quan, để thương mại Việt Nam ngang hàng với đối tác láng giềng khổng lồ.
Bạch Dương
