Cách đây 20 năm, tại kỳ họp thứ nhất (ngày 25 tháng 9 năm 1992), Quốc hội khóa IX đã bầu ra Ủy ban Quốc phòng và An ninh (QP – AN) của Quốc hội, dấu mốc lịch sử quan trọng phản ánh tính tất yếu khách quan cũng như nhu cầu nội tại của quá trình xây dựng và phát triển của Quốc hội nước ta. Trải qua các nhiệm kỳ Quốc hội khóa IX, X, XI, XII và nay là những năm đầu của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII, UBQPAN đã không ngừng phấn đấu xây dựng và trưởng thành, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giáo phó, đóng góp ngày càng tích cực và hiệu quả vào thành tựu chung của Quốc hội trong thời kỳ đổi mới.
Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng, Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang và Phó chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân, Huỳnh Ngọc Sơn với Ủy ban Quốc phòng và An ninh
Từ khi được thành lập đến nay, Ủy ban đã không ngừng phát triển cả về tổ chức và hoạt động. Đa số thành viên Ủy ban các khóa đều là sĩ quan cao cấp của Quân đội, Công an đã được tôi luyện trong môi trường chiến đấu, công tác trên nhiều cương vị khác nhau, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kinh nghiệm hoạt động thực tiễn phong phú, có khả năng tham gia xây dựng pháp luật và hoạch định chính sách vĩ mô đối với lĩnh vực QP – AN. Thường trực Ủy ban với vai trò tham mưu và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch hoạt động của Ủy ban đã được kiện toàn và bảo đảm về địa vị pháp lý, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhiệm vụ của Ủy ban trước yêu cầu thường xuyên đổi mới nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội. Từ lúc chỉ có Chủ nhiệm Ủy ban hoạt động chuyên trách (khóa IX) đến nay Thường trực Ủy ban có 7 thành viên chuyên trách; từ chỗ Thường trực Ủy ban mới là sự hợp thành giữa Chủ nhiệm và một số thành viên Ủy ban do Ủy ban cử ra, đến nay Thường trực Ủy ban đã có địa vị pháp lý rõ ràng, được thành lập trên cơ sở Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Nắm vững các chức năng cơ bản là thẩm tra dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết, báo cáo và các dự án khác do Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao; giám sát việc thi hành pháp luật và ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực QP – AN; kiến nghị các vấn đề thuộc phạm vi lĩnh vực phụ trách, Ủy ban QP – AN đã tích cực triển khai nhiệm vụ của mình, từng bước khẳng định vai trò, vị trí và sự tín nhiệm của Quốc hội.
Nguyễn Kim Khoa, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh
Về hoạt động lập pháp, Ủy ban đã chủ trì thẩm tra trình Quốc hội, UBTVQH ban hành hàng chục dự án luật, hàng chục dự án pháp lệnh thuộc lĩnh vực QPAN. Đến nay, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực QP – AN về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu của Bộ Chính trị nêu tại Nghị quyết số 48 – NQ-BCT ngày 24/5/2005 về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến 2010, định hướng đến 2020 đó là : “…đến năm 2010, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quốc phòng, an ninh nhằm xây dựng vững chắc nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân; thể chế hóa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế – xã hội với củng cố và xây dựng tiềm lực quốc phòng, an ninh, quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc bảo vệ Tổ quốc…; hoàn thiện pháp luật về đấu tranh phòng chống tội phạm… Sau 2010, xây dựng mới các đạo luật về phòng thủ dân sự, giáo dục quốc phòng, bảo vệ các mục tiêu quan trọng về an ninh quốc gia, chống khủng bố”. Những văn bản quy phạm pháp luật quan trọng đang phát huy hiệu lực trong cuộc sống như Luật Quốc phòng, Luật Công an nhân dân, Luật An ninh quốc gia, Luật Biên giới quốc gia, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, Luật Dân quân tự vệ, Luật Phòng cháy chữa cháy, Pháp lệnh Tình báo, Pháp lệnh Tình trạng khẩn cấp, Pháp lệnh Bộ đội biên phòng, Pháp lệnh Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, Pháp lệnh Công nghiệp quốc phòng, Pháp lệnh Lực lượng dự bị động viên, Pháp lệnh Bảo vệ bí mật nhà nước, Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia v.v… đã cho thấy quyết tâm, sự phấn đấu liên tục, chủ động, tích cực, sáng tạo và kết quả đạt được của Ủy ban QP – AN các nhiệm kỳ trong việc thực hiện chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội theo các quan điểm chỉ đạo của Đảng.
Trong hoạt động thẩm tra, Ủy ban luôn chú trọng nguyên tắc bảo đảm sự phù hợp về nội dung các dự án với quan điểm, đường lối của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Do đó, các dự án luật, pháp lệnh do Ủy ban chủ trì thẩm tra luôn được sự nhất trí cao khi thông qua, không để xảy ra những sơ hở mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng để thực hiện “diễn biến hòa bình thông qua hoạt động lập pháp”. Bên cạnh đó, Ủy ban còn hoàn thành trách nhiệm phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác thẩm tra hàng trăm dự án luật, pháp lệnh trong chương trình chung của Quốc hội.
rường Sa thân yêu của Tổ quốc Việt Nam
Hoạt động giám sát của Ủy ban thường xuyên có sự cải tiến, đổi mới cả về nội dung và hình thức nên đã có những tiến bộ rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội, giảm dần tính hình thức, được cử tri cả nước ghi nhận và đánh giá cao. Với hàng trăm cuộc giám sát từ trung ương đến cơ sở, từ miền núi đến hải đảo, trực tiếp nắm bắt tình hình, lắng nghe tiếng nói của cử tri, những kiến nghị của Ủy ban đã thực sự mang đến Quốc hội hơi thở của cuộc sống, góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh; gắn kết ngày càng tốt hơn giữa yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Nhận thức rõ hoạt động đối ngoại của Quốc hội đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng trong bối cảnh hội nhập khu vực, quốc tế và xu thế toàn cầu hóa. Bám sát chương trình hoạt động đối ngoại hàng năm của Quốc hội và Quy chế hoạt động đối ngoại của UBTVQH, Ủy ban đã chủ động phối hợp với Ủy ban Đối ngoại xây dựng chương trình, đẩy mạnh hoạt động tiếp xúc, nghiên cứu và trao đổi kinh nghiệm với cơ quan tương ứng của Quốc hội các nước láng giềng, các nước trong khối ASEAN và các nước khác. Hoạt động đối ngoại của Ủy ban đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị, sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa Quốc hội và nhân dân Việt Nam với nghị viện và nhân dân các nước, tham khảo được nhiều kinh nghiệm cần thiết cho hoạt động của Ủy ban.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thủ tướng Hun Sen khánh thành cột mốc tại biên giới Mộc Bài - Bavet - Ảnh: T.T.D.
So với lịch sử 66 năm hình thành và phát triển của Quốc hội nước ta, chặng đường hơn 4 nhiệm kỳ xây dựng và trưởng thành của Ủy ban QP – AN chưa phải là dài nhưng những thành quả mà Ủy ban đạt được trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo luật định, sự đóng góp ngày càng có hiệu quả vào hoạt động chung của Quốc hội trong tiến trình đổi mới là niềm tự hào của tất cả các vị đại biểu Quốc hội -thành viên Ủy ban QP – AN các khóa IX, X, XI, XII, XIII và tập thể cán bộ, công chức Vụ QP – AN.
Vinh dự và tự hào về chặng đường 20 năm xây dựng và trưởng thành, Ủy ban QP – AN luôn ghi nhớ và chân thành cảm ơn sự lãnh đạo của Đảng mà trực tiếp là Đảng đoàn Quốc hội, sự chỉ đạo sâu sát của UBTVQH, sự nỗ lực với tinh thần trách nhiệm cao của mỗi thành viên Ủy ban các khóa, vai trò nòng cốt của Thường trực Ủy ban, sự phối hợp chặt chẽ của Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các ban của Ủy ban thường vụ Quốc hội, các đoàn ĐBQH, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các bộ, ngành hữu quan; sự tận tụy của đội ngũ cán bộ, công chức Vụ QP – AN cũng như các đơn vị trong VPQH.
Bước vào nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII, tình hình chính trị khu vực và thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường đã và đang tác động nhiều mặt đến nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của đất nước. Là cơ quan tham mưu cho Quốc hội, UBTVQH về lĩnh vực quốc phòng, an ninh, tập thể Ủy ban QP – AN luôn ý thức sâu sắc về trách nhiệm nặng nề của mình trước Đảng, Nhà nước và nhân dân. Kế thừa và phát triển truyền thống tốt đẹp, những bài học kinh nghiệm quý báu của Ủy ban các nhiệm kỳ trước, Ủy ban QP – AN nhiệm kỳ này sẽ đoàn kết một lòng, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ theo tinh thần Nghị quyết số 27/2012/QH13 ngày 21 tháng 6 năm 2012 của Quốc hội; phát huy trí tuệ tập thể Ủy ban; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các bộ, ngành hữu quan để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Ủy ban một cách toàn diện, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng.
Nguyễn Kim Khoa
Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh (daibieunhandan)
