Tàu sân bay Liêu Ninh đã chính thức được bàn giao cho Hải quân Trung Quốc, tuy nhiên con tàu này đã sẵn sàng một cách đầy đủ cho các hoạt động chiến đấu hay chưa?

Ngày 23/09/2012 vừa qua Hải quân Trung Quốc đã tổ chức buổi lễ chính thức tiếp nhận tàu sân bay Liêu Ninh vào biên chế.

Vấn đề đang được dự luận quốc tế quan tâm là tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc đã sẳn sàng một cách đầy đủ nhất cho hoạt động chiến đấu hay chưa?

Trung Quốc đã thực sự có tàu sân bay đúng nghĩa hay đây chỉ là một sự thông qua mang tính biểu trưng cho sức mạnh mới của Hải quân Trung Quốc?

Đã giải xong bài toán động cơ?

Với sự trợ giúp đắc lực từ  phía Ukraine vấn đề động cơ của tàu sân bay Liêu Ninh cải tạo từ tàu sân bay Varyag của Liên Xô trước đây có thể đã được giải quyết.

Tuy nhiên, động cơ của tàu sân bay này đã đủ khả năng để hoạt động một cách độc lập hay vẫn cần sự hộ tống của một chiếc tàu kéo tương tự như tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov của Nga?

Tiêm kích J-15 đã từng "đậu chơi" trên boong tàu sân bay Liêu Ninh, còn nhiều việc phải làm trước khi tiêm kích này có thể hoạt động trên tàu sân bay.

Tàu sân bay Liêu Ninh và Kuznetsov của Nga là cùng một lớp, sử dụng động cơ nồi hơi giống nhau. Đến nay Nga vẫn chưa khắc phục được sự thiếu ổn định của loại động cơ này. Ngay như tàu sân bay Đô đốc Gorshkov đang cải tạo cho Ấn Độ trong quá trình thử nghiệm trên biển mới đây có đến 7 trong 8 nồi hơi của tàu gặp hỏng hóc nặng. (>> chi tiết)

Với kinh nghiệm ít ỏi không muốn nói là bằng không cộng với sự giúp đỡ từ Ukraine vấn đề động cơ cho tàu sân bay Liêu Ninh vẫn là một câu hỏi rất khó giải đáp. Tuy đã trải qua 10 lần thử nghiệm nhưng có rất ít thông tin về các thử nghiệm này được công bố.

Tiêm kích trên hạm?

Bỏ qua vấn đề động cơ vì đó chưa phải là vấn đề quan trọng nhất đối với một tàu sân bay, để có thể được gọi là tàu sân bay nó phải được trang bị tiêm kích trên hạm.

Trung Quốc đang trong quá trình phát triển tiêm kích trên hạm J-15 được sao chép từ nguyên mẫu T-10 của tiêm kích trên hạm Su-33 của Nga từ Ukraine.

Với khả năng “sao chép siêu hạng” của Trung Quốc thì việc tạo ra một sản phẩm “nhái” Su-33 không phải là vấn đề quá lớn.

Theo các thông tin mới nhất, J-15 đã sẵn sàng để hoạt động trên tàu sân bay Liêu Ninh, một mô hình đường băng kiểu nhảy cầu đã được thiết kế trên mặt đất cho J-15 tập cất hạ cánh.

Tuy nhiên đối với tiêm kích trên hạm có nhiều yêu cầu kỹ thuật khăt khe hơn so với tiêm kích hoạt động trên mặt đất, nhất là động cơ, do khoảng cách rất  ngắn của đường băng trên tàu sân bay nên động cơ cho tiêm kích trên hạm phải có lực đẩy đủ mạnh để đưa tiêm kích đạt tốc độ cất cánh trong khoảng thời gian rất ngắn.

Đối với các tiêm kích hoạt động trên tàu sân bay Mỹ, động cơ của máy bay được hỗ trợ bởi các máy phóng trong khi đó Liêu Ninh là một tàu sân bay được thiết kế nhảy cầu nên động cơ cho tiêm kích rất quan trọng.

Trong khi đó Trung Quốc đang gặp khó  khăn với việc phát triển động cơ phản lực nội địa, tạp chí Khán Hòa gần đây cho biết, lô sản xuất tiêm kích J-11B/BS sử dụng động cơ nội WS-10A đã đi vào hoạt động trong không quân và hải quân Trung Quốc.

Như vậy nhiều khả năng động cơ nội địa cho tiêm kích Trung Quốc đã được cải thiện phần nào, tuy nhiên, một phi công giấu tên của Trung Quốc tiết lộ, động cơ WS-10A mất nhiều thời gian hơn để đạt được lực đẩy tương đương động cơ AL-31F của Nga đây sẽ là một thách thức khi trang bị cho tiêm kích trên hạm.

Tiêm kích J-15 từng xuất hiện trên boong tàu sân bay Liêu Ninh khi tàu sân bay này đậu tại cảng Đại Liên nhưng chắc chắn rằng tiêm kích này được đưa lên tàu sân bay bằng cần cẩu để kiểm tra thang máy và nhà chứa máy bay của tàu sân bay.

Dù sự phát triển của J-15 là khá nhanh chóng nhưng các chuyên gia quân sự nhận định nó sẽ không sẵn sàng hoạt động trước năm 2016, như vậy tàu sân bay Liêu Ninh được thông qua mà chưa có sự phục vụ của tiêm kích trên hạm J-15.

Cáp hãm đà?

Một vấn đề khác rất quan trọng là cáp hãm đà, nếu không có thiết bị này các tiêm kích trên hạm không thể hoạt động trên tàu sân bay được. Trên thế giới hiện này chỉ có Mỹ, Nga sản xuất được loại cáp hãm đà và bộ thiết bị nhả và thu hồi cáp.

Trung Quốc đã cố gắng để mua cáp và thiết bị thu hồi cáp hãm đà từ Nga nhưng Moscow đã từ chối vì lo ngại Trung Quốc sao chép công nghệ. Nhiều nguồn tin không chính thức cho biết, Trung Quốc đã tìm đến Ukraine để mua lại cáp hãm đà dự định trang bị cho tàu sân bay Varyag song bộ thiết bị này đã có thời gian chế tạo hơn 20 năm sự xuống cấp về chất lượng là điều khó tránh khỏi.

Cũng có một số nguồn tin cho biết Trung Quốc đã phát triển được cáp hãm đà nội địa và quả thật Liêu Ninh đã được trang bị cáp hãm đà nhưng nó có hãm được máy bay hay  không thì còn phải chờ. Trong 10 lần thử nghiệm vừa qua chưa có bất kỳ báo cáo hay hình ảnh nào về việc thử nghiệm cất hạ cánh của tiêm kích J-15 trên boong tàu sân bay Liêu Ninh.

Trong lần thử nghiệm kéo dài 25 ngày vào tháng 07/2012 tờ Thượng Hải hàng ngày đã nhận định “tiêm kích J-15 sẽ thực hiện các bài tập cất hạ cánh trên tàu sân bay Liêu Ninh” nhưng đây chỉ là phỏng đoán và không có gì làm bằng chứng.

Bộ cáp và thiết bị nhả và thu hồi được lắp đặt trên tàu sân bay Liêu Ninh chỉ để thử nghiệm và đánh giá, còn rất nhiều vấn đề về kỹ thuật cần giải quyết trước khi chính thức sử dụng để hãm đà cho tiêm kích.

Như vậy, hiện tại loại máy bay duy nhất có khả năng hoạt động trên tàu sân bay Liêu Ninh là trực thăng Z-8AEW, việc chính thức tiếp nhận tàu sân bay Liêu Ninh chỉ mang ý nghĩa tượng trưng cho sức mạnh mới của Hải quân Trung Quốc.

Việc tiếp nhận tàu sân bay Liêu Ninh trùng hợp với quốc khánh vào ngày 1/10 tới của Trung Quốc nhằm phô trương sức mạnh, mục đích đưa tàu sân bay vào hoạt động chỉ nhằm mục đích đào tạo và thử nghiệm như Trung Quốc đã tuyên bố trước đây, khả năng hoạt động chiến đấu của tàu sân bay này là rất thấp.

Ý nghĩa của con số 16

Nhiều người vẫn băn khoăn tự hỏi tại sao tàu sân bay Liêu Ninh lại được sơn số 16 mà không phải là một con số khác.

Li Jie một nhà phân tích tại Học viện Hải quân Trung Quốc cho biết: “Số 16 là hai con số cuối cùng trong năm sinh của Tư lệnh Hải quân Trung Quốc, Đô đốc Lưu Hoa Thanh. Ông được coi là cha đẻ của chương trình tàu sân bay Trung Quốc”. Và tàu sân bay Liêu Ninh được sơn số 16 như là một sự ghi nhận công lao của ông đối với sự tiến bộ của Hải quân Trung Quốc.

Quốc Việt
(BDV)