“Để thông tin công khai, minh bạch, thể hiện được Chính phủ gần dân hơn thì yêu cầu cơ quan chức năng phải kịp thời lên tiếng, thông tin đầy đủ, giải thích rõ ràng về những bức xúc mà đời sống đang đòi hỏi”, ông Vũ Mão, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội trao đổi với phóng viên.
PV: Trong một lần trả lời phỏng vấn báo chí gần đây, ông đã từng đề cập việc “tạo điều kiện cho báo chí, người dân và xã hội vào cuộc cùng chung tay với Chính phủ làm cho xã hội lành mạnh hơn”. Ông đánh giá sao về việc thực hiện nội dung này thời gian qua, cụ thể là với Chính phủ đương nhiệm?
Ông Vũ Mão: Chính phủ đương nhiệm sắp tròn 1 năm thực hiện trọng trách (ngày 3/8/2011 Quốc hội phê chuẩn Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII – PV). Là người đã từng nhiều năm gắn bó với Quốc hội, với Chính phủ, tôi thấy rằng riêng trong hoạt động thông tin đến nhân dân đã có nhiều chuyển biến đáng ghi nhận trong thời gian qua.
Ông Vũ Mão cho rằng hoạt động thông tin đến nhân dân của Chính phủ đã có nhiều chuyển biến đáng ghi nhận
Chủ trương và hành động của các thành viên Chính phủ tăng cường đối thoại thì đã rõ rồi, các Bộ đều họp báo định kỳ để trả lời những vấn đề bức xúc đang đặt ra,…
Tôi cho rằng, một trong những điểm nổi bật trong hoạt động chỉ đạo, điều hành các vấn đề kinh tế xã hội của Chính phủ và các Bộ, ngành là tinh thần cầu thị, lắng nghe và tiếp thu những đóng góp của nhân dân trong việc ban hành các quyết sách và tổ chức triển khai thực hiện.
Chính phủ cũng đã chủ động tổ chức thông tin đến nhân dân một cách minh bạch, cởi mở nhằm tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đồng thời, nhiều vấn đề nhân dân bức xúc được báo chí phát hiện, phản ánh như vụ việc Tiên Lãng, việc sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, nguy cơ tại đập thủy điện Sông Tranh II,… đã được quan tâm chỉ đạo và thông tin kết quả xử lý cho người dân biết.
Thực tế đã cho thấy rằng, những tiêu cực phát sinh trong đời sống kinh tế, xã hội nhiều khi bắt nguồn từ việc tổ chức thông tin thiếu minh bạch. Thông tin không rõ ràng còn là mảnh đất dễ nảy sinh những tin đồn sai lệch làm ảnh hưởng đến hoạt động chung. Việc Chính phủ chủ động cung cấp thông tin chỉ đạo, điều hành đã có nhiều chuyển biến, đổi mới, sáng tạo, được nhân dân cả nước quan tâm theo dõi.
Ví dụ qua các cuộc đối thoại trực tuyến, hay chương trình “Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời”, rõ ràng các thành viên Chính phủ đã trực tiếp, trực diện trả lời những câu hỏi người dân quan tâm. Đây cũng là cơ hội để các Bộ trưởng được lắng nghe ý kiến của người dân qua đó điều chỉnh những chính sách cho phù hợp. Khi quyết sách được lòng dân, được dân đồng thuận thì dễ đi vào cuộc sống. Các Bộ trưởng có thể cảm nhận được niềm vui của người dân trước một quyết sách đúng đắn hợp lòng dân, nhưng đồng thời cũng có thể hiểu hơn, đồng cảm, chia sẻ hơn với những buồn bực, bức xúc, xót xa trước những điều còn bất cập.
Tôi cho rằng, mỗi lần xuất hiện trong chương trình trả lời trực tuyến với nhân dân là một lần thành viên Chính phủ có cơ hội để được giãi bày… Qua đó, nỗi tâm tư của nhân dân có thể được chia sẻ, giải tỏa bằng thông tin hành động của các vị “tư lệnh ngành” trước cuộc sống người dân còn nhiều khó khăn và bức xúc.
PV: Song không phải thông tin lúc nào cũng được thỏa mãn, đáp ứng được mong muốn của người dân, thưa ông?
Ông Vũ Mão: Đúng vậy, bên cạnh những dấu ấn tích cực không thể phủ nhận thì trong chỉ đạo điều hành cũng như trong tổ chức cung cấp thông tin của Chính phủ, của các Bộ, ngành ở một số lĩnh vực vẫn còn những vấn đề làm cho người dân chưa hài lòng.
Ví dụ, trong điều hành kinh tế vĩ mô, người dân còn phiền lòng vì vấn đề đầu tư dàn trải, gây lãng phí nguồn lực trong đầu tư công. Rồi hiện trạng nhiều khu công nghiệp bị bỏ hoang trong khi người nông dân mất đất sản xuất. Đến vấn đề hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường; vấn đề cải cách hành chính, tổ chức bộ máy; những bất cập trong hoạt động y tế, giáo dục, an toàn giao thông, quy hoạch xây dựng, xử lý khiếu kiện,… cùng nhiều vấn đề bất cập và bức xúc khác liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Công chúng vẫn đang chờ đợi những lý giải thấu đáo và hành động thiết thực của Chính phủ và các bộ, ngành.
Tóm lại, hoạt động thông tin của Chính phủ và của các Bộ ngành trong thời gian vừa qua là đáng trân trọng. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến nhiều hơn nữa. Phải chăng, chỉ đặt vấn đề “Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời” hay là nâng tầm cao hơn nữa là Dân hỏi, dân chất vấn, dân kiến nghị – Bộ trưởng trả lời. Điều đó có nghĩa là, mỗi một vấn đề đặt ra đều được trao đổi qua lại thấu đáo chứ không chỉ là hỏi và trả lời một chiều.
Từ kinh nghiệm của việc tổ chức truyền hình trực tiếp chương trình chất vấn ở Quốc hội, tôi nghĩ việc tổ chức thông tin, minh bạch thông tin cho dân biết vốn dĩ không phải lúc nào cũng dễ dàng, thuận lợi.
Kinh nghiệm cho thấy, 18 năm qua thực hiện việc truyền hình trực tiếp chất vấn và trả lời chất vấn ở Quốc hội đã trở thành sự kiện không thể thiếu trong đời sống chính trị của đất nước, được nhân dân quan tâm. Đặc biệt, khi truyền hình trực tiếp nếu đại biểu đặt câu hỏi kém thì sẽ mất điểm trong mắt cử tri, còn Bộ trưởng nào trả lời không đúng, không trúng, vòng vo đương nhiên sẽ bị nhân dân chê trách. Vì thế khi tham gia các phiên chất vấn được truyền hình trực tiếp, cả đại biểu Quốc hội và Bộ trưởng đều phải tự rèn luyện, phải đắm mình vào thực tiễn để nắm bắt tâm tư nguyện vọng của nhân dân để hỏi đúng, trả lời trúng và kết quả là cả đại biểu và Bộ trưởng đều được “nâng tầm”, chất lượng các phiên chất vấn cũng được nâng cao, tính dân chủ trong sinh hoạt chính trị cũng được nâng lên từ đó.
PV: Vậy theo ông cần khắc phục những điểm gì để thỏa mãn nhu cầu thông tin của người dân?
Ông Vũ Mão: Như trên tôi đã nói, chính là đã trả lời một phần của câu hỏi này. Nói cụ thể hơn, trong chương trình “Dân hỏi – Bộ trưởng trả lời” thì ta hiểu rằng, đằng sau mỗi câu hỏi chính là sự chưa hài lòng, và đòi hỏi các Bộ trưởng phải chỉ đạo ngành mình làm tròn phận sự với nhân dân. Do vậy, Chính phủ cần có quy định cụ thể, yêu cầu các Bộ trưởng không chỉ giải thích mà phải có chương trình hành động thiết thực để giải quyết vấn đề dân nêu, sau đó báo cáo công khai kết quả cho dân biết.
Đặc biệt, trong bối cảnh toàn đảng, toàn dân đang thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 thì vấn đề thông tin công khai, minh bạch, kịp thời là rất quan trọng để các cơ quan công quyền có cơ hội hoàn thiện mình và gần dân hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn. Và đương nhiên, làm được như thế chúng ta cũng sẽ đạt tới một sự cộng đồng trách nhiệm của người dân và chính quyền trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
PV: Xin cảm ơn ông!
Trần Mạnh – Hoàng Diên(VGP)
