Khi Nhật chiếm Đông Dương, Pháp- Nhật vơ vét sạch của cải của nước ta, đưa cuộc sống người dân đến đường cùng ngõ tận. Nước ta bị mất mùa, Pháp cưỡng bức tất cả gạo của VN để nuôi quân Nhật ở Đông Dương, nấu rượu, đốt lò thay than và tích trữ. Hậu quả của chính sách tàn bạo ấy đã dẫn tới thảm cảnh gần 2 triệu đồng bào ta ở miền Bắc chết đói vào đầu năm 1945…
Cụ Ngô Tử Hạ, đại biểu Quốc hội (khóa I) cao tuổi nhất, đang kéo chiếc xe quyên góp và phân phối gạo trong Ngày cứu đói
*****
Với tinh thần lá lành đùm lá rách, thành phố Sài Gòn, Tân An – Chợ Lớn đã dấy lên phong trào quyên góp cứu đói đồng bào miền Bắc. Giáo sư Trần Văn Giàu lúc ấy là Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ ra sức kêu gọi bà con Sài Gòn – Chợ Lớn quyên tiền, lương thực cứu đói đồng bào.
Sài Gòn ngày 25.8.1945
Theo lời kêu gọi của lãnh đạo, cô Đặng Thị Tám mới 21 tuổi đang theo học trường nữ hộ sinh, đã nhanh chóng cùng nhiều người quyên góp gạo, vận động 2 tài công của chiếc tàu của Pháp bỏ lại chở ra miền Bắc. Máy bay Đồng minh đuổi theo quần ném bom trên đầu. Cô phải cho chặt cây chất lên tàu nghi trang. Ra tới Mũi Né biển động tàu không đi được, nghĩ bao nhiêu người đang đói đang chết dần, cô bèn có sáng kiến lên rừng kiếm củi nấu gạo thành cơm phơi khô, để khi ra tới miền Bắc chỉ đổ nước sôi vào cho mềm là có thể cứu đói ngay được.
Đồng chí Lê Thanh Hải chúc mừng thọ Giáo sư Trần Văn Giàu 98 tuổi (2008). Ảnh: sggp.org.vn
Được vận động, ông Nguyễn Văn Thu (tự Nguyễn Văn Diệu) vai tiền mua 2 chiếc ghe sức chứa 40 tấn chở gạo ra Bắc bán với giá không lấy tiền lời. Điều đáng nói là 2 chiếc ghe chở gạo cứu đói ấy phải mưu trí thoát khỏi tầm kiểm soát của Nhật bằng cách khởi hành giữa đêm khuya, luồn lách qua những khúc sông vắng để tránh thuế quan. Con tàu rơi vào tâm bão, may nhờ người lái vững tay đã vượt sóng, hoàn thành sứ mệnh cứu đói…
Với sự chung tay của cộng đồng VN trong nước và hải ngoại, nạn đói đã được chặn lại. Số người chết vì thiếu lương thực ít dần và dừng lại ở con số 2 ngàn người.
*****
Nạn đói năm 1945 đã đi vào lịch sử nhưng những bài học về tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách còn mãi đến hôm nay trong tâm thức của người dân VN.
Cụ thể, Chính phủ thường xuyên kêu gọi người dân VN, nhà hảo tâm giúp đỡ bà con nghèo của mình vượt qua đói khổ khi nghe đâu đó hạn hán, lũ lụt, mất mùa. Việc xóa đói giảm nghèo trong dân luôn được Chính phủ quan tâm và dành nhiều chính sách hổ trợ, tạo điều kiện cho người dân tham gia sản xuất. Bên cạnh việc chi nhiều nhân sách để tặng bảo hiểm y tế cho hộ nghèo, cận nghèo, mỗi năm trước mỗi dịp Tết cổ truyền của dân tộc, Chính phủ đều có những chuyến viếng thăm, tặng quà cho bà con, đồng bào dân tộc ăn Tết. Và khi các tỉnh có công văn gửi Chính phủ xin viện trợ lúa gạo cho dân, chẳng bao giờ Chính phủ không đồng ý. Thậm chí, đại diện Chính phủ còn tới tận nơi xem tình hình và động viên, chia sẻ với bà con.
Thiết tha nhất là trong chuyến đi thăm bà con vạn đò ở Thừa Thiên Huế vào tháng 4 vừa qua, khi nhìn thấy người lái đò có nhà trên mặt đất, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã bày tỏ rất nhiều niềm vui và yêu cầu lãnh đạo tỉnh tiếp tục hỗ trợ bà con để khu tái định cư này có thêm nhiều việc làm mới, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống, không còn cảnh sống bấp bênh nay đây mai đó trên sông nước nữa.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thăm một gia đình khu tái định cư vạn đò huyện Hương Sơ - Ảnh: Chinhphu.vn
Nhận được sự quan tâm của Thủ tướng, người dân Huế bày tỏ niềm xúc động và cảm ơn người không xiết. Bác Hai Thổ, lái đò thâm niên ở Huế vừa được sắp xếp nhà ở chia sẻ: “Bác Dũng dễ thương và Chính phủ mình cũng dễ thương, dành nhiều quan tâm với dân nghèo. Tôi từng chứng kiến cảnh người dân VN nghèo khổ, thiếu gạo ăn phải chết đói năm 1945. Sợ con cháu mình sẽ gặp viễn cảnh giống xưa, tôi nôm nốp lo sợ, may mà nhà nước quan tâm, cho gạo ăn, tạo điều kiện mưu sinh nên ông già 87 tuổi này cũng đỡ lo”.
Thể theo lời kêu gọi của Chính phủ, nhiều doanh nghiệp, tổ chức từ thiện xã hội không ngừng kêu gọi mọi người cùng nhau quyên góp, chia sẻ những bữa cơm no và xây nhà tình thương giúp người dân nghèo khó có nơi cư trú ổn định, ngủ ấm hơn khi đông về…
Với sự quan tâm của Chính phủ, sự giúp đỡ của những tấm lòng hảo tâm và sự chung tay vì cộng đồng của thế hệ trẻ, mong sao sự đói nghèo của người dân VN ngày một xóa đi. Người nghèo sẽ đủ ăn, người đủ ăn sẽ no ấm, người no ấm sẽ khá giả hơn để nạn đói năm 1945 ám ảnh đất nước VN mãi mãi chỉ còn trong lịch sử.
Hải Dương.
